Tagarchief: aardappelen

Tsjechische recepten      Gerechten uit de keuken van Tsjechië

 

Krkonošské sejkory nasladko
Zoete aardappelpannenkoekjes uit het Reuzengebergte

“Sejkory”, zo noemen ze in het Reuzengebergte die tongstrelende, geurig goudbruin gebakken zaligheidjes die in de rest van Tsjechië “bramboráky” heten: kleine pannenkoekjes van geraspte aardappel, bij elkaar gehouden met eieren en bloem. De gewone sejkora is een aardappelpannenkoekje als ieder ander: een hartige bramorák, gekruid met majoraan, karwij en knoflook. Deze niet. Deze zijn zoet, met honing en speculaaskruiden.

Zoete aardappelpannenkoekjes

we hebben nodig:
1 kg. aardappelen
2 eieren
1 el. peperkoekkruiden
1 el. honing
± 60 gr. bloem
slagroom
geraspte peperkoek
poedersuiker

Kook de aardappelen gaar in de schil en laat ze eventjes wat afkoelen. Pel ze en rasp ze fijn boven een kom. Met een aardappelpers gaat het misschien nog makkelijker. Meng er de eieren door, de peperkoekkruiden en de honing. Meng er tenslotte de bloem door, zoveel als nodig is om er een mooi samenhangend deeg van te maken. Is het te dik uitgevallen, dan mag er wat melk bij.

Vorm er met vochtige handen kleine platte pannenkoekjes van en bak ze aan beide kanten mooi goudbruin in een paar el. hete olie, ± 2 min. aan iedere kant.

Dien ze lekker warm op, bestrooid met geraspte peperkoek, poedersuiker en een flinke dot room.

 

Zoete aardappelpannenkoekjes
download dit recept

Kroatische recepten       Gerechten uit de keuken van Kroatië

 

Bijeli žganci
Witte brij

Dit uiterst eenvoudige gerechtje van aardappelen en bloem is een echte oeroude klassieker. Buurland Slovenië kent een versie van dit gerecht met boekweit i.p.v. aardappelen: het fameuze Ajdovi žganci, waarvan gefluisterd wordt dat het er al gegeten wordt sinds de Romeinen. Zo antiek is deze witte brij uit Kroatië niet, want de aardappelen die er de hoofdmoot van vormen waren toen nog niet bekend in Europa. Oud is het wel, deze bijeli žganci, uit de tijd dat oma’s nog geen blikjes en zakjes in het keukenkastje boven de magnetron hadden staan, maar kelders hadden met papieren zakken met bloem, met bonen en met suiker, weckpotten met de oogst van afgelopen zomer en helemaal achterin een hok voor de kolen en eentje voor de aardappelen.

Het gerechtje is even simpel als smakelijk: de aardappelen worden gekookt en gepureerd, vervolgens vermengd met bloem en wat van het kookvocht en dan nog een kwartiertje verder gegaard. Het geheel wordt opgediend als bijgerecht met een flinke klont boter erop, of als hoofdgerecht met gebakken uien en spek en/of een ferme klodder room, met daarnaast een groene salade. Toegegeven, je kunt het niet echt haute cuisine noemen, maar zeg nu eens eerlijk: als we onze oogjes sluiten en terugdenken aan de gelukkige, lang vervlogen jaren van onze jeugd, zijn het dan voor de meesten van ons niet zeker ook de kookkunsten van oma die onze zoetste herinneringen kleur en geur geven?

Bijeli žganci

voor oma’s bijeli žganci hebben we nodig:
600 gr. aardappelen
200 gr. bloem
zout
een genereuze klont boter

en verder:
2 – 3 el. boter of reuzel
2 uien
(evt.) gerookt spek
(evt.) zure room

Schil de aardappelen en kook ze gaar in gezouten water. Giet ze af (maar bewaar het kookwater!) en werk ze door een aardappelpers in een pan met een dikke bodem. Doe er de bloem bij, een flinke snuf zout, een royale klont boter en een overvloedige scheut van het kookwater van de aardappelen. Meng het goed, zet het vuur heel laag en laat het al roerend een klein kwartiertje gaan. Als het te droog en te stijf wordt mag er nog wat kookvocht bij. Als je de bijeli žganci als bijgerecht eet ben je nu alweer klaar.

Als de witte brij als hoofdgerecht dient, dan snij je de uien in ringen. Bak ze (evt. samen met wat in dobbelsteentjes gesneden spek) in een flinke klodder boter goudbruin. Dat gaat over de bijeli žganci. Serveer het geheel met een groene salade en eventueel nog een flinke lepel zure room.

Feest.

 

Bijeli žganci
download dit recept

Oostenrijkse recepten      Gerechten uit de keuken van Oostenrijk

 

Erdäpfelgulasch 1914
Aardappelgoulash 1914

Aardappelgoulash 1914

Aan het begin van de Grote Oorlog van 1914 – 1918 werd in Wenen een organisatie in het leven geroepen met als doel oorlogsinvaliden en hun gezinnen te ondersteunen: het Zwart-Gele Kruis (zwart en geel waren de kleuren van de vlag van de keizerlijke familie). Om fondsen te werven werden metalen wiebertjes verkocht met daarop een zwart kruisje en het wapen van de stad Wenen. Dat liep als een tierelier en het duurde dan ook niet lang of er kwam een hele bazaar aan bullen op de markt om de vaderlandslievende burgerij tot genereuze naastenliefde aan te sporen. Zo werden er zwart-gele-kruistaarten verkocht, zwart-gele-kruisthee, zwart-gele-kruiskalenders en er werden zwart-gele-kruisconcerten en andere zwart-gele benefietvoorstellingen georganiseerd, alles ten behoeve van de stichting.

Zo werd er ook een kookboekje uitgegeven waarvan 10% van de opbrengst naar het zwart-gele kruis ging. De uitgever vermeldde er uitdrukkelijk bij dat de organisatie zelf daar toezicht op houdt, want ook toen bestond er onder potentiële weldoeners een gezond wantrouwen tegenover goede doelen en kleverige strijkstokken. Het boekje heette “Wiener Kochrezepte für die Kriegeszeit”: Weense kookrecepten voor oorlogstijd. Tussen de vele vegetarische recepten waar het boekje de lezer mee wil helpen om de te verwachten magere tijden door te komen staat deze eenvoudige aardappelgoulash. Ook lekker als er niet geschoten wordt.

Voor deze aardappelgoulash voor schaarse tijden hebben we uiteraard niet veel nodig:
80 gr. vet
uien
tomatenpuree
750 gr. aardappelen
zout
paprikapoeder

Het recept ging zo:
“In 80 gram vet worden twee vrij grote, fijn gehakte uien gebakken: daarop strooit men 1 theelepel paprikapoeder, 2 eetlepels tomatenpuree, 750 gram rauwe, geschilde, in grote blokken gesneden aardappelen, zout naar behoefte, en laat dit toegedekt smoren; dan overgiet men het met ½ liter water en laat het geheel stoven, tot de aardappelen zacht zijn.”

 

Aardappelgoulash 1914
download dit recept

Hongaarse recepten      Gerechten uit de keuken van Hongarije

 

Tócsni
Aardappelpannenkoekjes

Deze pannenkoekjes van geraspte aardappel zijn razend populair in heel Centraal-Europa. In Tsjechië kennen we ze als bramboráky, in Slowakije als lokše, in Oostenrijk als Erdäpfelkrapferl, in Duitsland als Kartoffelpuffer en ga zo maar door. In Hongarije heten ze dus tócsni, maar tal van andere namen worden in verschillende regio’s gebruikt, zoals toksa in Noord-Hongarije; macok in het Mátra-gebergte; cicege of tócsi in de streek rond Veszprém; lapcsánka in het oostelijke Nyírség; gánica in het westelijke Őrség; in de regio rond Boedapest, de Közép-Magyarország, heet het matutka; in het comitaat (provincie) Szabolcs-Szatmár-Bereg is het dan weer görhöny, in de Zala gaat het aardappelpannenkoekje door het leven als krumpliprósza en in de Vas houden ze het op lapotyka , en zo kunnen we nog wel even doorgaan. Wat maar ten overvloede laat zien hoe populair deze aardappelpannenkoekjes zijn, terwijl het toch eigenlijk van oorsprong armeluis-eten was. Een fraai voorbeeld van de vindingrijkheid van mensen die niets hebben er toch wat van proberen te maken. In dit geval wonderwel geslaagd. Aardappelpannenkoekjes.

Tócsni

basisrecept voor tócsni:
tócsni 1 kg. aardappelen
tócsni 2 eieren
tócsni zout en peper
tócsni 2-3 el. bloem
tócsni olie voor het bakken

Schil de aardappelen en rasp ze. Laat ze in een vergiet een tijdje uitlekken. Druk er met je handen nog wat vocht uit en meng ze met de losgeklopte eieren, zout en peper en de bloem, van dat laatste zoveel tot je een samenhangend beslag hebt, wat min of meer -maar niet al te fanatiek- aan je lepel blijft hangen.

Verhit een koekenpan, giet er een dun laagje olie in. Als de olie heet is leg je met een lepel een bergje van het aardappelbeslag in de pan en vorm je er snel een platte koek van, zo groot als een theeschoteltje. Groter mag, kleiner is ook goed. Maak er zoveel als er ruim in de pan passen en bak ze aan beide kanten mooi goudbruin.

Laat ze even uitlekken op keukenpapier en serveer ze met wat geperste knoflook, een lepel zure room en wat tafelzuur.

tócsni

Met deze aardappelpannenkoekjes kan eindeloos worden gevarieerd. Een kleine greep uit de recepten die de ronde doen:

tócsni Gombás tócsnipaddenstoelen tócsni: 300 gr. champignons, 500 gr. aardappelen, 50 gr. bloem, 1 ei, 2 tenen knoflook, peterselie, zout en peper. Champignons hakken en bakken tot ze hun vocht verloren hebben. De aardappels raspen en laten uitlekken en de knoflook raspen. Alles mengen tot een beslag en kruiden met zout en peper.
Een aardige variatie hierop is om een pakje instant-paddenstoelensoep te gebruiken. Neem daarvoor de eieren en de aardappelen uit het basisrecept plus een zakje champignon- (of andere paddenstoelen)soep. De bloem, het zout en de peper kunnen achterwege blijven.
tócsni Édes burgonya tócsnizoete aardappel tócsni: 500 gr. zoete aardappelen, geschild en geraspt, 70 gr. maïsmeel, 2 lente-uitjes (of 1 kleine prei) in flinterdunne plakjes en 1 ei. Alles mengen, bakken en opdienen met een kwak zure room met daarop geraspte kaas.
tócsni Húsos tócsnivlees tócsni: 500 gr. gehakt, 500 gr. aardappelen, 1 ei, ½ tl. scherp paprikapoeder, zout, ½ tl. gemalen karwijzaad, 1 tl. gedroogde majoraan.
tócsni Sokfűszeres tócsnikruiden tócsni: het basisrecept, met daarbij allerlei kruiden naar smaak: tijm, dragon, peterselie, knoflook, uien, chilipoeder, karwij….
tócsni Pörköltes tócsnipörkölt tócsni: een grote, maar dunne aardappelpannenkoek, precies zoals de slowaakse pochúťka, dichtgeslagen en gevuld met een paar lepels pörkölt.
tócsni Sajtos tócsnikaas tócsni: het basisrecept plus geraspte knoflook. De geraspte kaas kan door het beslag gemengd worden, maar vaker wordt de kaas over de gebakken, hete tocsni gestrooid.
tócsni Spenótos tócsnispinazie tócsni: voeg aan het basisrecept 150 gr. spinazie (geslonken/diepvries en uitgelekt) toe, wat nootmuskaat en (evt.) wat geraspte knoflook. Bestrooi het voor het serveren met geraspte feta.

en dan nemen we als toetje nog een zoete tócsni:
tócsni Almás tócsniappel tócsni: Geen aardappelen in deze tócsni, maar: 600 gr. geraspte appel, 1 ei, 100 gr. bloem (of meer), 2 el. suiker. Alles mengen. Voor het serveren bestrooien met kaneelsuiker.

 

tócsni
download dit recept

Roemeense recepten      Gerechten uit de keuken van Roemenië

 

Crochete de cartofi cu brânză
Aardappelkroketjes met kaas

Deze Roemeense aardappelkroketjes worden gemaakt van een deeg van aardappelen, ei en kaas en gekruid met het in Roemenië zo populaire dille. Ze worden niet gepaneerd met paneermeel en ei, maar worden in een jasje van maismeel goudbruin gebakken in de olie.

aardappelkroketjes met kaas

3 grote bloemige aardappelen
100 gr. brânză de vaci (“feta” van koemelk)
gedroogde dille
1 ei
(evt.) bloem
3 el. grof maïsmeel
zout en peper
olie om te frituren

Kook de aardappelen in de schuil gaar. Laat ze afkoelen en pel ze. Maak ze samen met de kaas fijn met een vork en meng er het ei door. Kruid het met fijngehakte dille, zout en peper. Laat het opstijven in de koelkast. Is het spul toch te nat en te plakkerig om er balletjes van te draaien, meng er dan 1 – 2 el. bloem door.

Vorm balletjes ter grootte van bitterballen van het aardappeldeeg. Rol ze door het maïsmeel en bak ze in gloeiend hete olie goudbruin. Laat ze even uitlekken op keukenpapier en serveer ze meteen, als borrelhapje, eventueel bestrooid met nog wat kaas, of als voorgerechtje met een kleine eenvoudige salade.

 


download dit recept

Kroatische recepten      Gerechten uit de keuken van Kroatië

 

Iglun s patatima
Zwaardvis met aardappelen

Deze zwaardvis wordt gebakken in de oven, samen met aardappelen, uien en een scheut witte wijn. De bereidingswijze lijkt een klein beetje op het traditionele koken “onder de klok“, waarbij allerlei ingrediënten onder een grote metalen deksel in de hete as worden gebakken. De zwaardvis in dit recept kan eventueel vervangen worden door tonijn.

zwaardvis met aardappelen

1 pond zwaardvis
150 gr. ui
250 gr. aardappelen
2 dl. olijfolie
1 bosje peterselie
5 laurierbladeren
1 glas witte wijn
zout

Pel de uien en snij ze in ringen. Die bak je in de olie tot ze glazig zijn. Ondertussen snij je de zwaardvis in plakken van een vinger dik. Schil de aardappelen en snij ze in stukken van dezelfde dikte.

Verwarm de oven voor op 180ºC.

Vet een ovenschaal in met wat olie. Daarin leg je de uien en de stukken vis. Bedek het allemaal met de aardappelen. Kruid het goed met zout, bestrooi het met peterselie, leg er de laurierblaadjes tussen en giet er de wijn bij. Zet het in de voorverwarmde oven. Laat het bakken tot de aardappelen zacht zijn, dat zal misschien zo’n drie kwartier gaan duren.

In plaats van witte wijn kun je dit recept ook heel goed met rode wijn maken. De zwaardvis kan eventueel vervangen worden door tonijn.

 


download dit recept

Bosnische recepten      Gerechten uit de keuken van Bosnië en Herzegovina

 

Krompiruša
Aardappeltaart

Een Bosnisch succesnummer is het, deze krompiruša of hartige aardappeltaart. Een deeg van bloem en water wordt heel dun uitgerold en gevuld met geraspte aardappelen. Het is heel eenvoudig te maken, aan ingrediënten kost het je drie keer niks en het is nog lekker ook. Wat wil een mens nog meer?

Aardappeltaart

Voor deze krompiruša hebben we niet veel nodig:
400 gr. aardappelen
700 gr. bloem
4 – 4½ dl water
olie
zout en peper

Verwarm je oven voor op 200ºC.

Voor het deeg meng je de bloem met een klein beetje olie, een flinke snuf zout en het warme water, zoveel als nodig is om een soepel deeg te krijgen. Verdeel het in 4 stukken en rol er ballen van. Wrijf ze in met olie en laat ze zo eventjes rusten.

Ondertussen maken we al net zo eenvoudig de vulling: schil de aardappelen en rasp ze op een heel fijne rasp. Meng ze met peper en zout.

Bestuif een werkblad met een beetje bloem. Rol er de deegballen op uit tot langwerpige, zo dun mogelijke lappen. Het geeft niet als er hier en daar een gaatje in scheurt: daar merk je straks niets meer van. Leg op een van de lange zijden ¼ van de geraspte aardappels. Rol het op tot een langwerpige rol. Doe zo ook met de andere drie ballen. Vet een bakblik in met olie. Leg de rollen deeg er opgerold in (net als een verse worst of een dropveter) hetzij als één hele grote, hetzij als vier kleinere, wat misschien wel zo praktisch is. Bestrijk ze ruimhartig met olie.

Bak de aardappeltaart in de voorverwarmde oven tot ze goudbruin zijn. Dat zal een klein kwartiertje gaan duren.

Serveer de krompiruša met een flinke kwak zure room.

Wat er niet wordt opgegeten bewaar je in plasticfolie in de vriezer. Als je de krompiruša weer nodig hebt laat je hem ontdooien en zet je hem in een koude oven. Draai de oven op 200ºC. en wacht tot hij heet is. Deze aardappeltaart kun je ook heel goed in de magnetron ontdooien en/of opwarmen.

 

Krompiruša
download dit recept

Bosnische recepten       Gerechten uit de keuken van Bosnië en Herzegovina

 

Kljukuša
Aardappelkoek

Een onweerstaanbaar en uiterst simpel gerecht. Zo zien we het graag, vooral als het ook nog eens spotgoedkoop is. En dat is het, deze Bosnische “kljukuša” of aardappelkoek. Het wordt in de oven gebakken en opgediend met een ferme kwak zure room of met kaas. Allebei mag ook natuurlijk. Daar gaan we niet flauw over doen.

2 kg. aardappelen
150 gr. bloem
1½ dl. olie
1 flinke el. vegeta, of anders gewoon zout
evt. wat peper
een beetje olie om het bakblik in te vetten
een beetje boter

Verwarm de oven voor op 250ºC.

Vet een groot bakblik of bakplaat in met wat olie. Neem een grote, want de laag aardappelen mag niet te dik zijn (Als je een klein oventje hebt neem je van alles gewoon de helft). Verwarm bakblik/plaat mee in de oven. Op die manier zal de bodem van de aardappelkoek straks knapperig zijn en niet aan het blik blijven kleven.

Schil de aardappelen en rasp ze op een grove rasp boven een vergiet. Spoel ze goed af met water en laat ze goed uitlekken. Doe de geraspte aardappelen in een grote kom en meng ze met de vegeta, evt. wat peper, de olie en de bloem. Verdeel het aardappelmengsel gelijkmatig over de hete bakplaat. Pas op voor je handjes. Schuif het in de oven en bak het in een half uur goudbruin.

Na het halve uur smeer je de bovenkant van de aardappelkoek in met een klont boter. Zet de kljukuša nog heel even terug in de oven.

Serveer de kljukuša met zure room, (feta)kaas of romige yoghurt.

Wat ook erg lekker is, is om de aardappelkoek na het bakken te bestrijken met zure room of te bestrooien met feta, en hem dan nog even terug in de oven te zetten.

 

Kljukuša - Aardappelkoek
download dit recept

Kroatische recepten       Gerechten uit de keuken van Kroatië

 

Mornarski složenac
Ovenschotel van de zeeman

Wat deze ovenschotel van gehaktballen en aardappelen te maken heeft met zeelui? Misschien heet het zo omdat de ballen lijken te drijven op een zee van bier en aardappelen, wie zal het zeggen? Het is in ieder geval een wijdverbreid gerechtje in Kroatië, en zeer geschikt voor als je gasten hebt. Het grote voordeel van dit recept is namelijk dat je het helemaal van tevoren kunt maken. De oven doet de rest.

Ovenschotel van de zeeman

500 gr. (runder)gehakt
1 kleine ui
2 teentjes knoflook
½ tl. heet paprikapoeder
1 snuf oregano
1 snuf peterselie
1 ei
2 el. paneermeel
zout en peper

en verder:
1½ kg. aardappelen
2 grote uien
2 dl. pils
zout en peper
3 – 4 takjes rozemarijn
3 – 4 laurierbladeren
een paar el. geraspte kaas

Hak de kleine ui en de teentjes knoflook zo fijn mogelijk. Meng ze samen met de andere ingrediënten voor de gehaktballen (alles t/m het paneermeel) in een kom. Kruid het met peper en zout en kneed het een paar minuten goed door. Laat het minstens een half uur rusten in de koelkast. Dan draai je er 8 afgeplatte ballen van. Verhit wat olie in een pan en bak ze in het hete vet in een paar minuten rondom goudbruin. Haal ze uit de pan en leg ze apart.

Verwarm de oven voor op 200ºC.

Snij de 2 uien in grote ringen. Die bak je in het achtergebleven vet heel zachtjes tot ze glazig zijn. Ondertussen schil je de aardappelen en snij je ze in dunne plakken. Vet een grote ovenschaal in. Daarin leg je de helft van de gebakken uienringen. Kruid ze met wat peper en zout. Leg daarop de helft van de plakjes aardappel. Kruid ook die met peper en zout. Daarop weer uien, en ten slotte de rest van de aardappelen. Kruid het weer met peper en zout en leg daar de gehaktballen op met daartussen de takjes rozemarijn en de laurierblaadjes. Giet er het bier bij. Dat kan wat meer of wat minder dan 2 dl. zijn, afhankelijk van de vorm en de grootte van de ovenschaal. In ieder geval niet te veel: een bodempje is genoeg. Dek de schaal af met aluminiumfolie, schuif hem in de voorverwarmde oven en bak het drie kwartier, of tot de aardappelen zacht zijn.

Haal het folie van de schaal. Bestrooi het met geraspte kaas en zet het even terug in de oven, tot de kaas is gesmolten. Dien de ovenschotel op met een frisse salade.

 


download dit recept

Bulgaarse recepten      Gerechten uit de keuken van Bulgarije

 

Пирян с картофи – Pirjan s kartofi
Pirjan met aardappelen

Een pirjan is een vegetarische ovenschotel van groente -in dit geval aardappelen-, rijst en tomaten, gekruid met knoflook en azijn. Een niet alledaagse combinatie misschien, maar de smaak zal je aangenaam verrassen!

1 kg. aardappelen
½ kopje rijst
3 tomaten
½ bosje peterselie
6 teentjes knoflook
1 el. witte wijnazijn
zout en peper
½ kopje olie
2 kopjes water

Verwarm de oven voor op 180ºC.

Schil de aardappelen, snij ze in dunne plakjes en schik ze in een met wat olie ingevette ovenschaal. Daaroverheen verdeel je het halve kopje rijst. Bestrooi het met de gehakte peterselie en kruid het met peper en zout. Snij de tomaten in plakken en leg die er bovenop. Giet daar een half kopje olie en twee kopjes water bij. Het vocht moet de groenten net bedekken. Als het niet genoeg is mag er nog wat water bij.

Zet het in de voorverwarmde oven en bak het in 45 minuten.

Rasp of pers de knoflook en meng het met een lepel azijn. Hiermee besprenkel je de ovenschaal. Zet hem terug in de oven en laat het nog eens vijf minuutjes gaan.

 


download dit recept