Tagarchief: bijgerecht

Hongaarse recepten      Gerechten uit de keuken van Hongarije

 

Zsemlegombóc
Broodknoedels

Een rechtgeaarde Hongaar zal er niet van willen weten, maar er wordt gefluisterd dat we de origine van de broodknoedel moeten zoeken in het Oostenrijkse, waar de knödel in al haar verschijningsvormen al sinds jaar en dag op het menu staat. We gaan ons niet in de discussie mengen, maar houden het erop dat deze broodknoedels ook in Hongarije een populair bijgerecht vormen. Smakelijk, snel te maken, en een mooie manier om je oudbakken brood een nuttiger bestemming te geven dan de gft-bak. Je eet ze bij gerechten waar heel veel lekkere saus aan te pas komt, zoals stoofschotels of een goulash, want pas tijdens het soppen in een warme, volle saus openbaart zich ten volle de onvergelijkelijke heerlijkheid van de knoedel.

Zsemlegombóc

Dit recept is voldoende voor ± 8 broodknoedels:
250 gr. in blokjes gesneden hard witbrood (stokbrood, pistolet e.d.)
50 gr. boter
1 kleine ui
3 el. peterselie
nootmuskaat
3 eieren
2½ dl. melk
zout en peper
(evt.) bloem

Snij de ui heel fijn. Smelt de boter in een pan en bak daarin de stukjes ui langzaam glazig. Laat het afkoelen en meng het door de stukjes brood.

Breek de eieren en klop ze met een vork los. Meng ze met de melk en kruid het met zout, peper en een snuf nootmuskaat. Giet het mengsel over de blokjes droog brood en schep er de klein gehakte peterselie door. Laat het mengsel een uurtje rusten.

Onervaren knoedelkokers krijgen nogal eens met het probleem te maken dat de ballen tijdens het koken uit elkaar vallen. Om dat te voorkomen kun je twee of drie eetlepels bloem aan het deeg toevoegen. Een andere truc is om een lepel maïzena bij het kookwater te doen.

Breng een grote pan met gezouten water aan de kook. Bevochtig je handen met koud water en vorm van het deeg ronde knoedels, ongeveer zo groot als een forse pingpongbal. Die gaan in de pan. Laat het water rustigjes koken. Heel rustig, anders vallen je knoedels uit elkaar.

Na 10 minuutjes heel rustigjes koken zijn de knoedels gaar. Haal ze met een schuimspaan uit de pan en laat ze even uitlekken.

 

Zsemlegombóc
download dit recept

Montenegrijnse recepten       Gerechten uit de keuken van Montenegro

 

Blitva sa krompirom
Snijbiet met aardappelen

Dit gerechtje van gekookte aardappelen, snijbiet en knoflook wordt gewoonlijk gegeten als bijgerecht bij iets uit de zee: vissen, inktvissen, schaal- of schelpdieren. Die mogen gegrild, gekookt, gebakken of wat dan ook zijn, blitva smaakt er prima bij. Snijbiet, familie van de rode biet, is een plant waarvan de bladeren als groente worden gegeten. Het is een oude groente, waarvan de smaak lijkt op die van spinazie, een beetje bitter, met een vleugje rode bietensmaak erdoorheen. Als je geen snijbiet kunt krijgen en je wilt dit gerechtje toch bij je gebakken visje eten, dan kun je stiekem ook spinazie nemen. Is natuurlijk niet helemaal hetzelfde, maar dat hoeft verder niemand te weten.

Blitva

Voor onze blitva hebben we nodig:
1 kg. snijbiet
4 vastkokende aardappelen
4-5 tenen knoflook
2-3 el. olijfolie
zout en peper

Schil de aardappelen en snij ze in blokjes. Doe ze in een grote pan gezouten, kokend water.

Spoel de snijbiet goed. Snij de stengels van het blad. De al te taaie stukken gaan in de gft-bak, de mooiere stukken snij je klein. Scheur de bladeren in repen.

Als de aardappelen zo’n vijf minuten gekookt hebben gaat de snijbiet erbij. Eerst de stengels, want die hebben iets langer tijd nodig. De snijbiet moet een kleine 10 minuten koken, of zelfs iets langer als hij niet zo vers meer is. De bedoeling is om het zo uit te mikken dat de aardappelen en de snijbiet op hetzelfde moment gaar zijn.

Verhit de olijfolie in een pan. Hak de tenen knoflook fijn (niet uit de knijper!) en bak ze een minuutje in de olie. Niet langer, want dan worden ze bruin en krijgen een bittere smaak. Laat de aardappelen en de snijbiet goed uitlekken in een vergiet en doe ze erbij. Goed omscheppen, kruiden met zout en peper en nog een paar minuutjes doorbakken.

Leg de blitva op een schotel en sprenkel er evt. nog wat olijfolie overheen.

 

Blitva
download dit recept

Macedonische recepten      Gerechten uit de keuken van Macedonië

 

Охридско ѓомлезе – Ohridsko ǵomleze
Gjomleze uit Ohrid

Gjomleze komt uit het zuidwesten van Macedonië, de fraaie streek rond het wonderschone meer van Ohrid. Het is een hartige, zachte taart gemaakt van een beslag van water, bloem en zout. Dat beslag wordt steeds in dunne laagjes over elkaar gebakken, dus je bent er wel eventjes zoet mee.
Traditiegewijs gebeurt dat bakken “onder de klok” (ook: “onder de as”), een kooktechniek die ook in Dalmatië en Montenegro nog veel wordt toegepast. Daarbij worden de ingrediënten in een grote, platte schaal gedaan. Die schaal wordt afgedekt met een nog groter ijzeren deksel (de “klok”). Het geheel wordt met gloeiende houtskool bedekt en wordt zo gegaard. Dat gaan we thuis niet doen. Ten eerste hebben we geen “klok”, en ten tweede staan we hier, in onze noordelijke streken, halverwege de avond meestal in de regen te knoeien, dus doen we het gewoon binnen, in de oven. In de oven gaat het namelijk ook prima.

Gjomleze

voor onze gjomleze hebben we nodig:
1½ kg. bloem
2 l. water
2 tl. zout
1 dl. olie

plus een grote, platte, ronde ovenvorm van metaal of emaille, Ø 30 cm. of wat groter, diepte ongeveer 8 – 10 cm.

Verwarm de oven op 200ºC.

Meng de bloem, het zout en het water met een mixer tot een dun, vloeiend beslag, zoals dat voor flensjes. Vet de pan in met olie. Zet hem in de voorverwarmde oven en laat hem heet worden. Haal de pan uit de oven en verspreid de olie nog eens goed over de bodem door hem wat heen en weer te bewegen. De overtollige olie giet je terug in het kopje. Giet er met een pollepel nu een dun laagje beslag in. Zet het in de oven en bak het tot het lichtjes bruin kleurt, zoals een pannenkoekje, met wat donkere vlekken.

Giet er nu een tweede laagje van het beslag overheen. Draai wat heen en weer met de pan om het allemaal goed te verspreiden en besprenkel het met een beetje olie. Zet het terug in de oven en bak het weer lichtjes bruin. Ga zo verder tot al het beslag op is.

Als de laatste laag mooi lichtjes bruin is gebakken bestrijk je de gjomleze goed met olie. Nu snij je de gjomleze in (niet te kleine) blokjes. Traditioneel zou dat in een mooi ruitpatroon moeten zijn, maar we gaan niet muggenziften. Bestrijk het geheel nog een keer goed met olie, zet het terug in de oven en laat het nu mooi goudbruin kleuren.

Dien de gjomleze op met kajmak of stevige yoghurt en b.v. een paprikasalade.

 

Gjomleze
download dit recept

Slowaakse recepten      Gerechten uit de keuken van Slowakije

 

Halušky
Noedels

Halušky zijn onregelmatige klontertjes pasta van een deeg van bloem en eieren, die worden gegaard in kokend water. Het is zo ongeveer hetzelfde als de Hongaarse galuska of de Duitse en Oostenrijkse spätzle, maar dan met beduidend minder eieren. Volgens sommige Slowaakse koks zou je zelfs helemaal geen eieren moeten gebruiken, maar daar is niet iedereen het mee eens. Halušky worden niet alleen gebruikt voor het Slowaakse “nationale gerecht”, het beruchte bryndzové halušky, maar ook zonder de schapenkaas en de spekjes als bijgerecht bij stoofschotels, goulash e.d. Vaak worden ze gemaakt van aardappelen en bloem, maar deze maken we van alleen meel: één helft fijne bloem en één helft wat grover tarwemeel.

Halušky

200 gr. bloem
200 gr. tarwemeel
1 ei
zout
2½ dl. water

Meng de bloem en het meel in een kom. Meng er met een houten lepel het ei door; dan ga je verder met het water. Voeg steeds een beetje water toev tot je een zacht deeg hebt dat aan je lepel blijft kleven. Dat zal ongeveer 2½ dl. zijn, maar iets meer of minder zou zomaar kunnen. Het deeg mag niet vast worden, maar ook niet vloeibaar als beslag. Een kleverige, natte, maar samenhangende brij moet het zijn.

spätzlehobel

Breng een grote pot gezouten water aan de kook. Gebruik een spätzlezeef (zie foto) om het deeg in het water te werken. Als je zo’n ding niet hebt leg je het deeg op een met wat bloem bestoven plank. Leg de plank op de rand van de pan en schuif met een mes kleine kronkeltjes van het deeg af de pan in. Zorg er met een houten lepel voor dat ze niet aan de bodem blijven kleven. Na een paar minuten zijn ze gaar en komen ze boven drijven. Vis ze er uit en spoel ze af onder koud water.

Het beroemdste gerecht waarin deze halušky een hoofdrol spelen, dat is de bryndzové halušky, waar de deegdingetjes worden bedekt met een dikke, smeuïge saus van schapenkaas (de bryndza) en een gulle hand van gebakken spekblokjes.
Daarop hebben ze een paar variaties bedacht. Zo zijn er de žandárske halušky, de “gendarme-halusky”, wat bryndzové halušky zijn met daarop ook nog eens een in schijfjes gesneden worst. Nog een stapje verder gaat het met de bačovské halušky, “herders-halušky”. Dat zijn diezelfde žandárske halušky met ook nog eens een bergje geraspte kaas eroverheen. Wil je het zonder de worst en zonder de bryndza, dan bestel je furmanské halušky: “voermans-halušky”. Denk nu niet dat dit de slanke-lijn-variant is, want in plaats van de dikke saus van gesmolten schapenkaas zijn deze halušky bedekt met een paar royale soeplepels volvette room, met daarop dan weer een bergje geraspte kaas. Dan is er ook nog de bryndzové halušky sa syrom: de versie zonder de worst maar met de geraspte kaas. Die kaas is in de meeste gevallen oštiepok, een gerookte kaas die in dezelfde contreien gemaakt wordt als de bryndza. Ten slotte vermelden we ten overvloede nog de halušky s kapostou. Dat zijn halušky met gestoofde zuurkool en gebakken spekjes.

 

Halušky
download dit recept

Kroatische recepten       Gerechten uit de keuken van Kroatië

 

Bijeli žganci
Witte brij

Dit uiterst eenvoudige gerechtje van aardappelen en bloem is een echte oeroude klassieker. Buurland Slovenië kent een versie van dit gerecht met boekweit i.p.v. aardappelen: het fameuze Ajdovi žganci, waarvan gefluisterd wordt dat het er al gegeten wordt sinds de Romeinen. Zo antiek is deze witte brij uit Kroatië niet, want de aardappelen die er de hoofdmoot van vormen waren toen nog niet bekend in Europa. Oud is het wel, deze bijeli žganci, uit de tijd dat oma’s nog geen blikjes en zakjes in het keukenkastje boven de magnetron hadden staan, maar kelders hadden met papieren zakken met bloem, met bonen en met suiker, weckpotten met de oogst van afgelopen zomer en helemaal achterin een hok voor de kolen en eentje voor de aardappelen.

Het gerechtje is even simpel als smakelijk: de aardappelen worden gekookt en gepureerd, vervolgens vermengd met bloem en wat van het kookvocht en dan nog een kwartiertje verder gegaard. Het geheel wordt opgediend als bijgerecht met een flinke klont boter erop, of als hoofdgerecht met gebakken uien en spek en/of een ferme klodder room, met daarnaast een groene salade. Toegegeven, je kunt het niet echt haute cuisine noemen, maar zeg nu eens eerlijk: als we onze oogjes sluiten en terugdenken aan de gelukkige, lang vervlogen jaren van onze jeugd, zijn het dan voor de meesten van ons niet zeker ook de kookkunsten van oma die onze zoetste herinneringen kleur en geur geven?

Bijeli žganci

voor oma’s bijeli žganci hebben we nodig:
600 gr. aardappelen
200 gr. bloem
zout
een genereuze klont boter

en verder:
2 – 3 el. boter of reuzel
2 uien
(evt.) gerookt spek
(evt.) zure room

Schil de aardappelen en kook ze gaar in gezouten water. Giet ze af (maar bewaar het kookwater!) en werk ze door een aardappelpers in een pan met een dikke bodem. Doe er de bloem bij, een flinke snuf zout, een royale klont boter en een overvloedige scheut van het kookwater van de aardappelen. Meng het goed, zet het vuur heel laag en laat het al roerend een klein kwartiertje gaan. Als het te droog en te stijf wordt mag er nog wat kookvocht bij. Als je de bijeli žganci als bijgerecht eet ben je nu alweer klaar.

Als de witte brij als hoofdgerecht dient, dan snij je de uien in ringen. Bak ze (evt. samen met wat in dobbelsteentjes gesneden spek) in een flinke klodder boter goudbruin. Dat gaat over de bijeli žganci. Serveer het geheel met een groene salade en eventueel nog een flinke lepel zure room.

Feest.

 

Bijeli žganci
download dit recept

Bosnische recepten      Gerechten uit de keuken van Bosnië en Herzegovina

 

Pire od bijelog graha
Puree van witte bonen

Deze romige puree van witte bonen en aardappelen is misschien niet zo heel erg goed voor de slanke lijn, maar wel overheerlijk als begeleider van een geroosterd stuk vlees. Het is in ieder geval weer eens iets anders op je zomerse bbq!

Voor deze bonenpuree hebben we nodig:
400 gr. witte bonen
400 gr. aardappelen
tijm
2 el. boter
½ dl. crème fraîche
½ dl. melk
1 el olijfolie
1 tl. vegeta of groentebouillon
zwarte peper

Week de bonen een nacht in water. De volgende dag kook je ze gaar. De aardappelen kook je in de schil. Laat ze even afkoelen en pel ze dan. Pureer de bonen en de aardappelen in een keukenmachine.

Meng de bonenpuree met een flinke snuf tijm, de boter, de room, de melk, olijfolie, vegeta (als je groentebouillon gebruikt mag er iets meer in dan een theelepel) en naar smaak vers gemalen zwarte peper. Eventueel nog wat bijspijkeren met een snuf zout.

Serveer de bonenpuree warm als bijgerecht bij geroosterd vlees.

 

Puree van witte bonen
download dit recept

Kroatische recepten      Gerechten uit de keuken van Kroatië

 

Blitva
Snijbiet met aardappelen

Je zult niet veel restaurants in Kroatië vinden waar dit gerecht van snijbiet, aardappelen en knoflook niet op de kaart staat. Het komt oorspronkelijk uit Dalmatië en wordt meestal geserveerd als bijgerecht bij zeevruchten of gebakken vis.

blitva

1 kg. snijbiet
4 vastkokende aardappelen
4-5 tenen knoflook
2-3 el. olijfolie
zout en peper

Schil de aardappelen en snij ze in blokjes. Doe ze in een grote pan gezouten, kokend water.

Spoel de snijbiet goed. Snij de stengels van het blad. De al te taaie stukken zijn voor Flappie het konijn, de mooiere stukken snij je klein. Snij of scheur de bladeren in repen.

Als de aardappelen zo’n vijf minuten gekookt hebben gaat de snijbiet erbij. Eerst de stengels, want die hebben iets langer tijd nodig. De snijbiet moet zo’n 7 -10 minuten koken, of zelfs iets langer als hij niet zo vers meer is. De bedoeling is om het zo uit te mikken dat de aardappelen en de snijbiet op hetzelfde moment gaar zijn.

Verhit de olijfolie in een pan. Hak de tenen knoflook fijn (niet uit de knijper!) en bak ze een minuutje in de olie. Niet bruin laten worden, want dan wordt het spul bitter. Bah.

Doe er nu de goed uitgelekte snijbiet en aardappelen bij. Goed mengen, kruiden met zout en peper en nog een paar minuutjes doorbakken.

Als je echt goede olijfolie hebt, is het lekker om er voor het serveren nog een scheutje overheen gieten.

 


download dit recept

Kroatische recepten      Gerechten uit de keuken van Kroatië

 

Pire od graha
Puree van bonen

Deze pittig gekruide puree van bonen is een prima begeleider van geroosterd vlees of worstjes. Een smakelijke aanvulling bij de barbecue.

Voor deze bonenpuree hebben we nodig:
500 gr. gedroogde bonen
1 stengel bleekselderij
2 – 3 tenen knoflook
1 el. (olijf)olie
1 tl. scherp paprikapoeder
1 el. vegeta of groentebouillon
½ tl. gemalen karwij
1 bosje gehakte peterselie
1 dl. witte wijn
zout en peper

Was de bonen en week ze vier uur in lauw water. Ververs het water, breng het aan de kook en kook de bonen tot ze gaar en zacht zijn. Giet ze af.

Haal de draden van de stengel bleekselderij af en snij hem in stukjes. Rasp de tenen knoflook. Pureer de bonen, de knoflook en de bleekselderij samen met een lepel olie in een keukenmachine. Roer het paprikapoeder, de vegeta, het karwijzaad, de gehakte peterselie en de witte wijn door de bonenpuree. Kruid het met zout en peper.

Verwarm de puree in een matig warme oven in een lichtjes ingevette ovenschaal met een deksel. In een pan op het fornuis kan ook, maar pas dan op dat de zaak niet aanbrandt. Serveer de bonenpuree warm, met geroosterd vlees of worstjes.

 


download dit recept

Kroatische recepten      Gerechten uit de keuken van Kroatië

 

Pečene paprike i oraha
Geroosterde paprika met walnoten

Deze spread van geroosterde paprika’s, peper, knoflook en walnoten is heerlijk smeerseltje voor op een stukje brood bij een glaasje wijn of een borreltje. Mag zowel buiten in het zonnetje of binnen bij de open haard.

Spread van paprika en walnoten

800 gr. rode paprika’s
1 Spaans pepertje
2 teentjes knoflook
het sap van een halve citroen
50 gr. walnoten
een snufje gemalen karwij
½ tl. zout
½ dl. olijfolie
30 gr. paneermeel

Zet de paprika’s in een hete (220ºC.) oven en rooster ze tot het vel zwart is en blaren trekt. Keer ze af en toe. Als ze zwartgeblakerd zijn doe je ze in een plastic zak. Blaas er lucht bij, knoop hem dicht en laat het een kwartiertje staan. Nu kun je het velletje makkelijk van de paprika’s af wrijven.  Verwijder de zaadlijsten en snij ze in stukken.

Rooster de walnoten zachtjes in een droge koekenpan. Pas op dat ze niet aanbranden. Als ze gaan geuren is het goed.

Doe de paprika’s, het Spaanse pepertje (zonder zaad), de knoflook, het citroensap, de karwij en de licht geroosterde walnoten in een kom en pureer ze met een staafmixer. Als het mengsel glad is meng je er zout, olijfolie en broodkruim onder.

Serveer het met brood of toast.

 


download dit recept

Roemeense recepten      Gerechten uit de keuken van Roemenië

 

Dovlecei la gratar cu brânza de oaie
Gegrilde courgette met schapenkaas

De courgettes worden in dit Roemeense recept gegrild en vervolgens bestrooid met geraspte schapenkaas en verse muntblaadjes. Ze zijn heerlijk als lichte zomerse lunch of als bijgerecht bij een overvloedige barbecue.

4 courgettes (neem niet te grote courgettes om te grillen, die hebben niet zo’n dikke schil.)
olie
2 takjes verse munt
1 stuk verse schapenkaas (brânza of feta)
grof zout en vers gemalen zwarte peper

Was de courgettes en droog ze. Snij de uiteinden eraf en snij ze in de lengte in plakken van een halve centimeter dik. Bestrijk de plakken courgette aan beide kanten met olie.

Leg de plakken courgette op een hete grillpan of barbecue en bak ze 2½ minuut. Draai ze dan om en bak ze nog eens 1½ minuut aan de andere kant. Leg ze op een voorverwarmd bord naast elkaar en bestrooi ze met zout en zwarte peper. Rasp er de schapenkaas overheen, en ben er niet zuinig mee. Bestrooi het met wat gehakte muntblaadjes. Dek de schaal af met aluminiumfolie.

Terwijl de kaas smelt en de smaken lekker trekken bak je de volgende lading courgettes. Die leg je op de andere. Bestrooi het ook nu met zout en peper, geraspte schapenkaas en gehakte munt. Opnieuw afdekken en verder gaan tot alle courgetteplakjes op zijn.

Zet de gegrilde courgettes op tafel met een kommetje geraspte schapenkaas.

 


download dit recept